در محیط‌های انبار، رعایت اصول ایمنی و کنترل شرایط کاری نقش مهمی در پیشگیری از حوادث و کاهش ریسک‌های عملیاتی دارد. در همین راستا، چک لیست بازدید انبار به‌عنوان ابزاری کاربردی، امکان ارزیابی وضعیت ایمنی بخش‌های مختلف را فراهم می‌کند. این چک‌لیست با پوشش موضوعاتی مانند وضعیت ساختمان، نحوه چیدمان کالا در قفسه بندی انبار، سیستم‌های برق، تجهیزات اعلام و اطفای حریق و شرایط محیطی، به شناسایی نواقص و برنامه‌ریزی اقدامات اصلاحی کمک می‌کند.
نحوه استفاده از چک لیست ایمنی انبار
این چک‌لیست برای ارزیابی وضعیت ایمنی انبار براساس گزینه‌های «بلی، خیر و ناقص» طراحی شده است. بازرس پس از بررسی هر مورد، وضعیت آن را مشخص می‌کند و در صورت مشاهده نقص یا عدم انطباق، محل مشکل و اقدامات اصلاحی موردنیاز را در ستون توضیحات ثبت می‌کند. نتایج این ارزیابی مبنایی برای اولویت‌بندی مشکلات، پیگیری رفع نواقص و بهبود شرایط ایمنی انبار خواهد بود.
ساختمان انبار
| ردیف |
سوال |
بلی |
خیر |
ناقص |
توضیحات |
| 1 |
آیا کف انبار با مصالحی مانند بتن، آسفالت یا سنگ‌فرش پوشش داده شده است؟ |
|
|
|
|
| 2 |
آیا طراحی شیب و مسیر هدایت آب در کف انبار به شکلی است که از تجمع آب زیر کالاها جلوگیری کند یا کالاها حداقل 5 سانتی‌متر از سطح زمین فاصله داشته باشند؟ |
|
|
|
|
| 3 |
آیا فاصله عمودی بین سقف انبار و بالاترین کالای چیده‌شده در شرایط استاندارد رعایت شده است (برای ارتفاع 260 تا 450 سانتی‌متر فاصله 1 متر و برای کمتر از 260 سانتی‌متر فاصله 41 سانتی‌متر)؟ |
|
|
|
|
| 4 |
آیا فاصله بین دیوارهای انبار و کالاهای ذخیره‌شده حداقل 60 سانتی‌متر رعایت شده است؟ |
|
|
|
|
| 5 |
آیا دریچه‌ها و بازشوهای انبار به گونه‌ای طراحی شده‌اند که نور طبیعی به داخل فضا وارد شود؟ |
|
|
|
|
| 6 |
آیا محل استقرار مسئول انبار به صورت اتاقک شیشه‌ای داخل انبار و نزدیک به درب خروج طراحی شده است؟ |
|
|
|
|
| 7 |
آیا کف انبار کاملاً صاف بوده و هیچ‌گونه مانع یا ناهمواری در آن وجود ندارد؟ |
|
|
|
|
| 9 |
آیا ورودی دارای پرتگاه با تجهیزات ایمنی مناسب محافظت شده است؟ |
|
|
|
|
| 10 |
آیا محیط داخلی انبار از هرگونه زباله، مواد زائد و اشیای اضافی پاکسازی شده است؟ |
|
|
|
|
| 11 |
آیا چیدمان کالاها به گونه‌ای انجام شده که از سقوط یا جابه‌جایی ناایمن آن‌ها جلوگیری شود؟ |
|
|
|
|
| 12 |
آیا کف پله‌ها حداقل 33 سانتی‌متر عرض دارند؟ |
|
|
|
|
| 13 |
آیا ارتفاع هر پله در محدوده استاندارد 14 تا 20 سانتی‌متر قرار دارد؟ |
|
|
|
|
| 14 |
آیا عرض راه‌پله‌ها کمتر از 90 سانتی‌متر نبوده و حداقل این مقدار رعایت شده است؟ |
|
|
|
|
| 15 |
آیا شیب راه‌پله‌ها در بازه ایمن 30 تا 50 درجه قرار دارد؟ |
|
|
|
|
حریق
| ردیف |
سوال |
بلی |
خیر |
ناقص |
توضیحات |
| 16 |
آیا دیوارهای انبار با استفاده از مصالح غیرقابل اشتعال اجرا شده‌اند؟ |
|
|
|
|
| 17 |
آیا اقلام و کالاهای غیرهم‌جنس به‌صورت جداگانه از یکدیگر تفکیک و نگهداری می‌شوند؟ |
|
|
|
|
| 18 |
آیا محیط داخلی انبار به‌طور منظم از مواد قابل اشتعال مانند خاشاک و مواد زائد پاکسازی می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 19 |
آیا مواد و بشکه‌های حاوی مواد قابل اشتعال در قفسه‌بندی مناسب و ایمن قرار داده شده‌اند؟ |
|
|
|
|
| 20 |
آیا سیستم تشخیص و اعلام حریق در انبار فعال و نصب شده است؟ |
|
|
|
|
| 21 |
آیا خاموش‌کننده‌های حریق متناسب با نوع آتش‌سوزی احتمالی انتخاب شده‌اند؟ |
|
|
|
|
| 22 |
آیا تعداد کپسول‌های آتش‌نشانی موجود در انبار کافی است؟ |
|
|
|
|
| 23 |
آیا کپسول‌های آتش‌نشانی در محل‌های استاندارد نصب شده‌اند (با فاصله دسترسی حداکثر 30 متر و ارتفاع نصب حدود 1/2 متر از سطح زمین)؟ |
|
|
|
|
| 24 |
آیا سامانه‌های مناسب شناسایی و کشف حریق در انبار نصب و فعال هستند؟ |
|
|
|
|
| 25 |
آیا تجهیزات اعلام حریق مانند آژیر، بلندگو، زنگ و چراغ هشدار در نقاط مناسب نصب شده‌اند؟ |
|
|
|
|
| 26 |
آیا نقشه مشخصی برای نمایش موقعیت تجهیزات اطفاء و ایمنی حریق در انبار وجود دارد؟ |
|
|
|
|
| 27 |
آیا کپسول‌های آتش‌نشانی دارای تاریخ اعتبار و شارژ به‌روز هستند؟ |
|
|
|
|
| 28 |
آیا خاموش‌کننده‌ها حداقل سالی یک‌بار توسط افراد دارای صلاحیت شارژ و سرویس می‌شوند؟ |
|
|
|
|
| 29 |
آیا هنگام خارج کردن یک خاموش‌کننده برای شارژ، نمونه جایگزین در محل موجود است؟ |
|
|
|
|
| 30 |
آیا جایگزینی کپسول‌های استفاده‌شده یا خارج‌شده از سرویس به‌سرعت انجام می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 31 |
آیا خاموش‌کننده‌ها هر دو سال یک‌بار تحت تست و آزمایش فنی قرار می‌گیرند؟ |
|
|
|
|
| 32 |
آیا بر روی تمامی خاموش‌کننده‌ها دستورالعمل واضح و قابل‌خواندن برای نحوه استفاده نصب شده است؟ |
|
|
|
|
| 33 |
آیا کپسول‌های آتش‌نشانی در برابر زنگ‌زدگی و ضربه به‌خوبی محافظت می‌شوند؟ |
|
|
|
|
| 35 |
آیا کارکنان با نحوه استفاده از کپسول‌های آتش‌نشانی و اصول اطفاء حریق آشنا هستند؟ |
|
|
|
|
| 36 |
آیا افراد از نظر توان فیزیکی قادر به استفاده صحیح از کپسول‌ها متناسب با وزن آن‌ها هستند؟ |
|
|
|
|
| 37 |
آیا از قرار گرفتن منابع جرقه یا حرارت در نزدیکی مواد سوختنی جلوگیری می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 38 |
آیا تمامی سامانه‌های کشف، اعلام و اطفاء حریق دارای منبع تغذیه پشتیبان با توان حداقل 100 ساعت هستند؟ |
|
|
|
|
| 39 |
آیا نوع خاموش‌کننده‌های موجود متناسب با کلاس حریق‌های احتمالی انتخاب شده است؟ |
|
|
|
|
| 40 |
آیا دسترسی به خاموش‌کننده‌ها در نقاط مختلف انبار به‌راحتی امکان‌پذیر است؟ |
|
|
|
|
| 41 |
آیا خاموش‌کننده‌های دستی دارای شماره‌گذاری یا علامت‌گذاری استاندارد برای نصب مجدد هستند؟ |
|
|
|
|
| 42 |
آیا انبار تحت پوشش بیمه آتش‌سوزی معتبر قرار دارد؟ |
|
|
|
|
برق
| ردیف |
سوال |
بلی |
خیر |
ناقص |
توضیحات |
| 43 |
آیا در مقابل تابلو برق از زیرپایی یا عایق مناسب برای افزایش ایمنی استفاده شده است؟ |
|
|
|
|
| 44 |
آیا در زمان انجام تعمیرات تجهیزات برقی از ابزار و تجهیزات عایق‌دار و ایمن استفاده می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 45 |
آیا تابلوهای برق دارای نشانه‌گذاری و علامت هشدار استاندارد هستند؟ |
|
|
|
|
| 46 |
آیا سیم‌کشی‌ها و کابل‌های برق داخل داکت یا مسیر محافظت‌شده قرار گرفته‌اند؟ |
|
|
|
|
| 47 |
آیا مقاومت و سلامت سیستم ارتینگ به‌صورت دوره‌ای و منظم بررسی و کنترل می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 48 |
آیا وضعیت مقاومت چاه ارت در بازه‌های زمانی مشخص مورد ارزیابی قرار می‌گیرد؟ |
|
|
|
|
| 49 |
آیا در داخل تابلو برق از کلید محافظ جان (RCD) استفاده شده است؟ |
|
|
|
|
| 50 |
آیا تابلو برق به رله حفاظتی مجهز شده است؟ |
|
|
|
|
| 51 |
آیا سیستم برق اضطراری در مجموعه پیش‌بینی و نصب شده است؟ |
|
|
|
|
| 52 |
آیا کلیه فعالیت‌های تعمیر و نگهداری تجهیزات برقی توسط افراد متخصص و مجاز انجام می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 53 |
آیا کارکنان آموزش‌های لازم برای کار ایمن با تجهیزات برقی را دریافت کرده‌اند؟ |
|
|
|
|
| 54 |
آیا کلیه تجهیزات برقی مانند کلیدها و پریزها از نظر سلامت و عملکرد در وضعیت مناسب قرار دارند؟ |
|
|
|
|
| 55 |
آیا تابلو برق در خارج از فضای انبار یا در محل ایمن و جداگانه نصب شده است؟ |
|
|
|
|
| 56 |
آیا تجهیزات و سیستم‌های الکتریکی به‌صورت دوره‌ای مورد بازبینی و سرویس قرار می‌گیرند؟ |
|
|
|
|
| 57 |
آیا تابلوهای برق در محفظه‌های قفل‌دار و ایمن قرار دارند؟ |
|
|
|
|
| 58 |
آیا دسترسی به کلید اصلی تابلو برق فقط در اختیار افراد دارای صلاحیت است؟ |
|
|
|
|
| 59 |
آیا از کلیدها و پریزهای ضدجرقه در محیط استفاده شده است؟ |
|
|
|
|
واکنش در شرایط اضطراری
| ردیف |
سوال |
بلی |
خیر |
ناقص |
توضیحات |
| 60 |
آیا درب خروجی انبار به سمت بیرون (مسیر خروج) باز می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 61 |
آیا مسیرهای دسترسی به خروج اضطراری به‌راحتی و بدون مانع قابل استفاده هستند؟ |
|
|
|
|
| 62 |
آیا راهروهای طولی داخل انبار تا انتها از وجود کالا یا مانع خالی نگه داشته شده‌اند؟ |
|
|
|
|
| 63 |
آیا برای شرایط اضطراری مختلف سناریوها و برنامه‌های واکنش تدوین شده است؟ |
|
|
|
|
| 64 |
آیا تمرین‌ها و مانورهای عملی مطابق سناریوهای اضطراری طراحی‌شده اجرا می‌شوند؟ |
|
|
|
|
| 65 |
آیا خطرات مرتبط با شرایط مختلف کاری شناسایی و مورد تحلیل قرار می‌گیرند؟ |
|
|
|
|
| 66 |
آیا برنامه مدیریت و ارزیابی ریسک بر اساس خطرات شناسایی‌شده اجرا می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 67 |
آیا انبار به تجهیزات ارتباطی کافی و متناسب با شرایط محل مجهز شده است؟ |
|
|
|
|
| 68 |
آیا جعبه کمک‌های اولیه در محل انبار موجود و در دسترس است؟ |
|
|
|
|
| 69 |
آیا شماره‌های تماس اضطراری به‌صورت واضح و خوانا در انبار نصب شده‌اند؟ |
|
|
|
|
روشنایی
| ردیف |
سوال |
بلی |
خیر |
ناقص |
توضیحات |
| 70 |
آیا چراغ‌های روشنایی مورد استفاده به صورت نصب مستقیم و چسبیده به سقف قرار گرفته‌اند؟ |
|
|
|
|
| 71 |
آیا فاصله بین چراغ‌های روشنایی و ردیف‌های کالا حداقل 1 متر رعایت شده است؟ |
|
|
|
|
| 72 |
آیا میزان روشنایی محیط انبار در سطح استاندارد (حدود 150 لوکس) تأمین شده است؟ |
|
|
|
|
| 73 |
آیا تمامی چراغ‌ها، حباب‌ها و تجهیزات روشنایی به‌صورت تمیز و بدون آلودگی نگهداری می‌شوند؟ |
|
|
|
|
سیستم تهویه و گرمایش
| ردیف |
سوال |
بلی |
خیر |
ناقص |
توضیحات |
| 74 |
آیا وضعیت دما و رطوبت داخل انبار به‌صورت منظم پایش و کنترل می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 75 |
آیا سیستم گرمایشی مورد استفاده در انبار متناسب با فضای بسته و شرایط محیطی طراحی شده است؟ |
|
|
|
|
| 76 |
آیا سیستم تهویه هوا در انبار به‌درستی کار کرده و برای محیط انبار مناسب است؟ |
|
|
|
|
| 77 |
آیا دمای محیط کاری حداقل 16 درجه سانتی‌گراد یا بالاتر از آن حفظ می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 78 |
آیا مسیر عبور لوله‌های حرارتی و برودتی با عایق مناسب پوشش داده شده است؟ |
|
|
|
|
امنیت
| ردیف |
سوال |
بلی |
خیر |
ناقص |
توضیحات |
| 79 |
آیا برای ورود و خروج کالاها، برگه یا فرم ثبت ورود و خروج صادر و نگهداری می‌شود؟ |
|
|
|
|
| 80 |
آیا تردد افراد به داخل و خارج انبار به‌صورت منظم کنترل و ثبت می‌گردد؟ |
|
|
|
|
| 81 |
آیا تعداد دوربین‌های مداربسته نصب‌شده متناسب با وسعت و شرایط محیط انبار است؟ |
|
|
|
|
| 82 |
آیا مسئول حراست در ساعات شبانه به‌صورت منظم در محوطه اطراف انبار گشت‌زنی انجام می‌دهد؟ |
|
|
|
|
نتیجه گیری
بر اساس نتایج حاصل از تکمیل چک لیست بازدید انبار، وضعیت کلی ایمنی مورد ارزیابی قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف در بخش‌های مختلف شناسایی شده است. وجود برخی نواقص و عدم انطباق‌ها نشان‌دهنده ضرورت انجام اقدامات اصلاحی و کنترلی برای ارتقای سطح ایمنی می‌باشد. این نتایج می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی هدفمند جهت بهبود شرایط ایمنی، کاهش ریسک‌های عملیاتی و افزایش انطباق با الزامات HSE در محیط انبار قرار گیرد. در این میان، همکاری مجموعه «رادان صنعت شرق» در زمینه طراحی و اجرای قفسه‌بندی انبار نقش مؤثری در بهبود نظم و ایمنی فضای نگهداری کالا دارد.
📄 PDF چک لیست بازدید انبار